Niezapłacona faktura w transakcjach B2B to nie tylko brak pieniędzy od kontrahenta, lecz często również obowiązek rozliczenia podatku VAT od sprzedaży, za którą przedsiębiorca nie otrzymał zapłaty. W praktyce wymusza to na firmach finansowanie podatku z własnych środków. Prawo przewiduje jednak mechanizm, który pozwala odzyskać VAT od niezapłaconej faktury i ograniczyć negatywne skutki opóźnień w płatnościach.
Jeżeli przedsiębiorca nie otrzyma zapłaty od kontrahenta, może skorzystać z ulgi na złe długi w VAT. Jest to mechanizm, który pozwala skorygować rozliczenie podatkowe dotyczące faktur, które nie zostały opłacone.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca ma prawo skorygować podstawę opodatkowania oraz obniżyć kwotę podatku należnego o wartość VAT wynikającą z nieopłaconej faktury. Skorzystanie z ulgi prowadzi do sytuacji, w której przedsiębiorca nie musi finansować z własnych środków podatku od sprzedaży, za którą nie otrzymał zapłaty.
Ulga na złe długi w VAT jest jednym z uprawnień przedsiębiorcy związanych z opóźnieniami w płatnościach w obrocie gospodarczym. Szerzej o tym piszemy w artykule o uprawnieniach przedsiębiorcy w związku z opóźnieniami w płatnościach.
Brak zapłaty może również uzasadniać skierowanie sprawy na drogę sądową, w tym skorzystanie z jednego z postępowań przyspieszonych.
Stosowanie ulgi na złe długi w VAT wymaga spełnienia określonych warunków. W przypadku kontrahenta będącego czynnym podatnikiem VAT procedura jest relatywnie prosta i oparta na upływie terminu płatności. Odmiennie wygląda sytuacja, gdy dłużnikiem jest podmiot niebędący czynnym podatnikiem VAT – wówczas skorzystanie z ulgi wiąże się z dodatkowymi wymogami formalnymi.
Prawo do zastosowania ulgi na złe długi w VAT dotyczy wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Za taką uznaje się sytuację, w której należność nie została uregulowana ani zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od upływu terminu płatności wskazanego w umowie lub na fakturze.
W przypadku zbycia oznacza to, że wierzytelność nie mogła zostać sprzedana ani przekazana innemu podmiotowi, np. w ramach cesji lub faktoringu.
Z ulgi na złe długi w VAT przedsiębiorca może skorzystać, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:
Szczególne zasady dotyczą sytuacji, w których dostawa towarów lub świadczenie usług nastąpiło na rzecz podmiotu niebędącego zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. W praktyce oznacza transakcje obejmujące m.in.:
W takim przypadku możliwość skorzystania z ulgi na złe długi w VAT istnieje, jeżeli spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków:
Skorzystanie z ulgi na złe długi w VAT nie wymaga wszczynania odrębnego postępowania ani składania dodatkowych wniosków. Mechanizm ten realizowany jest bezpośrednio w ramach rozliczeń podatkowych przedsiębiorcy.
Korekty podatku VAT dokonuje się na bieżąco, w deklaracji składanej za okres rozliczeniowy, w którym upłynęło 90 dni od upływu terminu płatności określonego na fakturze (rachunku) lub w umowie, o ile należność nie została w tym czasie uregulowana ani zbyta.
W praktyce procedura wygląda następująco:
Pani Marta wystawiła 10 lutego fakturę na kwotę 18 450 zł brutto, obejmującą sprzedaż opodatkowaną stawką VAT 23%, z terminem płatności do 24 lutego. Kontrahent nie uregulował należności w ciągu 90 dni od upływu terminu płatności.
W takiej sytuacji Pani Marta może skorzystać z ulgi na złe długi w VAT w rozliczeniu za maj, składanym do 25 czerwca. W deklaracji VAT obniży podatek należny o 3 450 zł, odpowiadające kwocie VAT wynikającej z niezapłaconej faktury.
Przepisy nie przewidują obowiązku odrębnego informowania kontrahenta ani składania dodatkowych zawiadomień do organu podatkowego. Jednocześnie mechanizm ulgi działa również po stronie dłużnika – powstaje po jego stronie obowiązek dokonania odpowiedniej korekty podatku naliczonego, jeżeli wcześniej dokonał jego odliczenia.
Skorzystanie z ulgi na złe długi w VAT nie ma charakteru definitywnego. Jeżeli kontrahent ureguluje należność po dokonaniu korekty, przedsiębiorca jest zobowiązany do korekty powrotnej.
W praktyce oznacza to konieczność ponownego zwiększenia kwoty podatku należnego o wartość VAT wynikającą z uregulowanej faktury. Korekty dokonuje się w rozliczeniu za okres, w którym dłużnik dokonał zapłaty, niezależnie od tego, kiedy pierwotnie zastosowano ulgę.
W przypadku częściowego uregulowania należności podstawę opodatkowania oraz kwotę podatku należnego zwiększa się wyłącznie w odniesieniu do tej części, która została faktycznie zapłacona.
Ulga na złe długi w VAT daje przedsiębiorcy możliwość ograniczenia negatywnych skutków opóźnień w płatnościach B2B. Mechanizm ten pozwala na odzyskanie podatku VAT, przez co firma unika finansowania z własnych środków podatku od faktury, za którą nie otrzymała zapłaty
Przedsiębiorca może także stosować mechanizm ulgi na złe długi do podatku PIT i CIT. Zasady stosowania tego rozwiązania omawiamy szerzej w artykule o uldze na złe długi w PIT i CIT. Ulgi na złe długi w podatkach dochodowych mogą być stosowane jednocześnie z ulgą na złe długi w VAT.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
